🌾 DCS MH शेतकरी स्तरावरून पीक पाहणी कशी करावी?

DCS MH (Digital Crop Survey) म्हणजे महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना आपल्या शेतातील पिकांची नोंद स्वतः मोबाईल ॲपच्या माध्यमातून करण्याची सुविधा. या प्रणालीमध्ये शेतकरी आपल्या शेतातील पिकाची माहिती, फोटो आणि GPS लोकेशनसह नोंदवू शकतो.

महाराष्ट्रात ई-पीक पाहणी प्रणालीमध्ये सुधारणा करून Digital Crop Survey (DCS) प्रणाली विकसित करण्यात आली असून रब्बी हंगाम 2024 पासून DCS ॲपद्वारे पीक पाहणी करण्यात येत आहे.

📌 महत्त्वाचे:
शेतकऱ्यांनी आपल्या शेतातील प्रत्यक्ष पिकाचीच नोंद करावी. पीक पाहणी करताना मोबाईलमध्ये GPS आणि इंटरनेट सुरू असणे आवश्यक आहे.

🌱 DCS MH म्हणजे काय?

DCS म्हणजे Digital Crop Survey. या प्रणालीद्वारे शेतकरी स्वतःच्या शेतातील पिकांची डिजिटल पद्धतीने नोंद करू शकतो.

पीक नोंदणी करताना पिकाचा फोटो आणि शेताचे GPS लोकेशन घेतले जाते. त्यामुळे प्रत्यक्ष शेतातील पिकांची माहिती डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध होते.

📱 शेतकरी स्तरावरून पीक पाहणी करण्यासाठी काय आवश्यक आहे?

• Android स्मार्टफोन
• ई-पीक पाहणी (DCS) मोबाईल ॲप
• मोबाईलमध्ये GPS सुरू असणे
• इंटरनेट कनेक्शन
• शेतकऱ्याचा मोबाईल क्रमांक
• जमिनीचा गट क्रमांक/शेताची माहिती
• प्रत्यक्ष शेतात उपस्थिती

भूमी अभिलेख विभागाच्या माहितीनुसार ॲप वापरण्यासाठी GPS आणि इंटरनेट आवश्यक आहे.

📲 DCS MH ॲप कसे डाउनलोड करावे?

शेतकऱ्यांनी मोबाईलमधील Google Play Store उघडून “E-Peek Pahani (DCS)” असे शोधावे आणि महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल विभागाचे ॲप स्थापित करावे.

भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत FAQ मध्येही Play Store वर “ई-पिक पाहणी (DCS)” शोधून ॲप स्थापित करण्याची माहिती दिली आहे.

📝 शेतकरी स्तरावरून पीक पाहणी कशी करावी?

1️⃣ DCS ॲप उघडा

मोबाईलमध्ये ई-पीक पाहणी (DCS) ॲप उघडा.

2️⃣ महसूल विभाग निवडा

ॲपमध्ये प्रथम आपला संबंधित महसूल विभाग निवडा.

3️⃣ शेतकरी म्हणून लॉगिन करा

“शेतकरी म्हणून लॉगिन करा” या पर्यायावर क्लिक करा.

4️⃣ मोबाईल क्रमांक टाका

आपला नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांक प्रविष्ट करा. त्यानंतर SMS द्वारे प्राप्त झालेला संकेतांक/OTP टाकून पुढील प्रक्रिया पूर्ण करा.

5️⃣ गाव आणि खातेदाराची माहिती निवडा

लॉगिन केल्यानंतर आपल्या गावातील खातेदार आणि संबंधित जमिनीची माहिती निवडा.

6️⃣ संबंधित गट क्रमांक निवडा

ज्या शेतामध्ये पीक घेतले आहे तो संबंधित गट क्रमांक निवडा.

7️⃣ प्रत्यक्ष शेतात जा

पीक पाहणी करण्यासाठी प्रत्यक्ष शेतात जाणे आवश्यक आहे. मोबाईलचे GPS सुरू करा.

8️⃣ शेताच्या हद्दीजवळ जा

DCS प्रणालीमध्ये गटाच्या हद्दीवर आधारित जिओ-फेन्सिंगचा वापर केला जातो. त्यामुळे फोटो काढताना शेताच्या निर्धारित हद्दीजवळ असणे आवश्यक आहे.

9️⃣ पिकाचा फोटो काढा

गटाच्या हद्दीपासून निर्धारित अंतरामध्ये आल्यानंतर “फोटो” पर्यायावर क्लिक करून पिकाचा फोटो काढावा.

अधिकृत माहितीनुसार गटाच्या हद्दीपासून 20 मीटरच्या आत येणे आवश्यक असून पिकाचे दोन फोटो वेगवेगळ्या Angle ने घेणे आवश्यक आहे.

🔟 पिकाची माहिती भरा

शेतामध्ये घेतलेल्या प्रत्यक्ष पिकाची योग्य माहिती निवडा. पीक, क्षेत्र इत्यादी उपलब्ध माहिती काळजीपूर्वक भरा.

1️⃣1️⃣ पडीत क्षेत्र असल्यास त्याची नोंद करा

गटामध्ये पडीत क्षेत्र असल्यास प्रथम “पड नोंदणी” पर्यायाचा वापर करून पडीत क्षेत्राची नोंद करावी. त्यानंतर पिकांची नोंद करावी.

1️⃣2️⃣ बांधावरची झाडे असल्यास नोंद करा

शेताच्या बांधावर झाडे असल्यास “बांधावरची झाडे” हा पर्याय वापरून त्यांची नोंद करता येते.

1️⃣3️⃣ स्वयंघोषणापत्र द्या

सर्व माहिती योग्य असल्याची खात्री केल्यानंतर स्वयंघोषणापत्र/घोषणा पूर्ण करा.

1️⃣4️⃣ पीक पाहणी सबमिट करा

अक्षांश, रेखांश, GPS अचूकता आणि गट क्रमांकापासूनचे अंतर तपासल्यानंतर योग्य असल्यास पीक पाहणी Submit/अपलोड करा.

📸 पीक पाहणीसाठी फोटोचे महत्त्व

पीक पाहणी करताना पिकाचे दोन फोटो घेणे बंधनकारक आहे. हे फोटो वेगवेगळ्या Angle ने घेण्याची सूचना अधिकृत FAQ मध्ये देण्यात आली आहे.

⚠️ लक्षात ठेवा:
फोटो घेताना आपण संबंधित गटाच्या हद्दीपासून निर्धारित अंतरामध्ये आहात याची खात्री करा. GPS अचूकता मिळाल्यानंतरच फोटो घेणे योग्य आहे.

📅 पीक पाहणी करण्याचा कालावधी

हंगाम	शेतकरी स्तर	सहाय्यक स्तर
खरीप	1 ऑगस्ट ते 14 सप्टेंबर	15 सप्टेंबर ते 29 ऑक्टोबर
रब्बी	1 डिसेंबर ते 14 जानेवारी	15 जानेवारी ते 28 फेब्रुवारी
उन्हाळी	1 एप्रिल ते 15 मे	16 मे ते 29 जून

टीप: वरील कालावधी महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या सध्याच्या FAQ मध्ये दिलेल्या माहितीनुसार आहेत. शासनाकडून कालावधीत बदल किंवा मुदतवाढ जाहीर झाल्यास नवीन सूचना लागू होऊ शकते.

💰 पीक पाहणी नोंदणीचा फायदा काय?

ई-पीक पाहणीमधून मिळणारी पीक माहिती विविध शासकीय योजनांसाठी उपयोगी ठरते. अधिकृत माहितीनुसार पीक नोंदणीचा उपयोग पीक विमा, पीक कर्ज, नैसर्गिक आपत्तीतील मदत/नुकसानभरपाई, MSP अंतर्गत पिकांची नोंद आणि AgriStack अंतर्गत योजना यांसाठी होतो.

⚠️ पीक पाहणी करताना कोणती काळजी घ्यावी?

• प्रत्यक्ष शेतात जाऊनच पीक पाहणी करा.
• मोबाईलचा GPS सुरू ठेवा.
• इंटरनेट कनेक्शन व्यवस्थित आहे याची खात्री करा.
• योग्य गट क्रमांक निवडा.
• प्रत्यक्ष घेतलेल्या पिकाचीच नोंद करा.
• पिकाचे दोन फोटो योग्य पद्धतीने घ्या.
• Submit करण्यापूर्वी सर्व माहिती तपासा.
• पीक पाहणीची नोंद पूर्ण झाल्यानंतर तिची स्थिती तपासा.

❌ पीक पाहणी अपलोड होत नसेल तर काय करावे?

पीक पाहणी अपलोड होत नसल्यास सर्वप्रथम गटातील नोंद पूर्ण झाली आहे का, GPS अचूकता योग्य आहे का, फोटो घेतले आहेत का आणि इंटरनेट कनेक्शन उपलब्ध आहे का हे तपासा.

अधिकृत FAQ नुसार संपूर्ण गटाची पीक पाहणी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. एक आर क्षेत्र जरी शिल्लक राहिले तरी पीक पाहणी अपलोड होणार नाही, अशी सूचना देण्यात आली आहे.

🔄 चुकीची पीक नोंद झाली तर काय करावे?

ई-पीक पाहणीमध्ये नोंद केलेले पीक चुकीचे असल्याचे लक्षात आल्यास उपलब्ध दुरुस्ती सुविधेचा वापर करावा. महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या माहितीनुसार शेतकऱ्याला पीक पाहणी नोंद केल्यानंतर 48 तासांच्या आत स्वतः दुरुस्ती करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.

📞 DCS MH हेल्पलाइन

DCS/ई-पीक पाहणी वापरताना तांत्रिक अडचण आल्यास अधिकृत हेल्पलाइन क्रमांकावर संपर्क करता येतो.

📞 ई-पीक पाहणी (DCS) हेल्पलाइन

020-25712712

मदत कक्षाची वेळ: सकाळी 09:45 ते संध्याकाळी 06:15

मोबाईल ॲपमध्ये “मदत (Help)” पर्यायामध्येही माहितीपर व्हिडिओ आणि मार्गदर्शन उपलब्ध असल्याचे अधिकृत FAQ मध्ये नमूद आहे.

❓ DCS MH – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. DCS MH म्हणजे काय?

DCS म्हणजे Digital Crop Survey. ई-पीक पाहणीच्या माध्यमातून शेतातील पिकांची डिजिटल नोंद करण्याची प्रणाली आहे.

2. शेतकरी स्वतः पीक पाहणी करू शकतो का?

होय. शेतकरी DCS मोबाईल ॲपच्या माध्यमातून स्वतःच्या शेतातील पिकांची नोंद करू शकतो.

3. पीक पाहणीसाठी GPS आवश्यक आहे का?

होय. पीक पाहणी करताना GPS लोकेशनचा वापर केला जातो.

4. पिकाचे किती फोटो काढावे लागतात?

अधिकृत माहितीनुसार दोन फोटो वेगवेगळ्या Angle ने घेणे आवश्यक आहे.

5. पीक पाहणीसाठी शेतात जाणे आवश्यक आहे का?

होय. प्रत्यक्ष शेतातील पिकाची GPS लोकेशनसह नोंद करण्यासाठी शेताच्या संबंधित गटाजवळ उपस्थित राहणे आवश्यक आहे.

6. पीक पाहणीचा उपयोग कशासाठी होतो?

पीक विमा, पीक कर्ज, नैसर्गिक आपत्तीतील मदत, MSP आणि AgriStack अंतर्गत योजनांसाठी पीक माहितीचा उपयोग होऊ शकतो.

7. पीक पाहणी चुकीची भरली तर काय करावे?

उपलब्ध दुरुस्ती सुविधेचा वापर करावा. अधिकृत माहितीनुसार नोंदीनंतर 48 तासांच्या आत शेतकऱ्याला स्वतः दुरुस्ती करण्याची सुविधा आहे.

🌾 शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची माहिती

पीक पाहणी करताना आपल्या शेतातील प्रत्यक्ष पीक, गट क्रमांक, फोटो आणि GPS लोकेशन यांची माहिती काळजीपूर्वक तपासा.

अधिक शेतकरी योजना व माहिती: OSMNaukri.in

अस्वीकरण: पीक पाहणीची मुदत, ॲपमधील पर्याय किंवा शासनाच्या प्रक्रियेत वेळोवेळी बदल होऊ शकतात. त्यामुळे अंतिम माहितीसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत सूचना तपासाव्यात.