RTI म्हणजे काय? RTI अर्ज कसा करायचा? ऑनलाइन RTI कसा टाकायचा? 2026

RTI म्हणजे Right to Information अर्थात माहितीचा अधिकार. सरकारी कार्यालये आणि सार्वजनिक प्राधिकरणांकडे उपलब्ध असलेली माहिती मिळवण्यासाठी नागरिक माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005 अंतर्गत RTI अर्ज करू शकतात.

महत्त्वाचे: RTI अर्ज योग्य सरकारी विभाग किंवा सार्वजनिक प्राधिकरणाकडे करणे आवश्यक आहे.

RTI म्हणजे काय?

RTI चे पूर्ण नाव Right to Information म्हणजेच माहितीचा अधिकार आहे. माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005 अंतर्गत भारतीय नागरिकांना सार्वजनिक प्राधिकरणांकडे उपलब्ध असलेली माहिती मागण्याचा अधिकार मिळतो.

सरकारी योजना, सरकारी कामे, अर्जावर झालेली कार्यवाही, निधीचा वापर, शासन निर्णय, कार्यालयीन नोंदी आणि इतर उपलब्ध कागदपत्रांबाबत माहिती मिळवण्यासाठी RTI चा वापर करता येतो.

RTI द्वारे कोणती माहिती मागता येते?

• सरकारी कार्यालयातील एखाद्या कामाची सद्यस्थिती
• एखाद्या अर्जावर झालेली कार्यवाही
• सरकारी कामासाठी मंजूर झालेला निधी
• निधीच्या खर्चाशी संबंधित उपलब्ध नोंदी
• शासकीय आदेश व परिपत्रक
• एखाद्या योजनेशी संबंधित उपलब्ध अधिकृत माहिती
• सरकारी कामाचे अंदाजपत्रक व मंजुरीशी संबंधित कागदपत्रे
• कार्यालयीन नोंदी व उपलब्ध कागदपत्रांच्या प्रती

टीप: RTI मध्ये उपलब्ध असलेली माहिती, नोंदी किंवा कागदपत्रे मागणे अधिक योग्य असते. प्रश्न शक्यतो स्पष्ट आणि मुद्देसूद असावेत.

RTI अर्ज कोण करू शकतो?

भारतीय नागरिक RTI अंतर्गत माहिती मागू शकतो. संबंधित सरकारी विभाग किंवा सार्वजनिक प्राधिकरणाकडे RTI अर्ज करता येतो.

RTI ऑनलाइन कसा टाकायचा?

RTI ऑनलाइन दाखल करण्यासाठी संबंधित सरकारचे अधिकृत RTI Online Portal वापरावे.

महाराष्ट्रात RTI Online करण्याची प्रक्रिया

1. महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत RTI Online वेबसाइटवर जा.
2. Submit Request / अर्ज सादर करा हा पर्याय निवडा.
3. संबंधित विभाग किंवा सार्वजनिक प्राधिकरण निवडा.
4. अर्जदाराचे नाव, पत्ता, मोबाईल नंबर आणि ई-मेल यासारखी आवश्यक माहिती भरा.
5. तुम्हाला हवी असलेली माहिती स्पष्टपणे लिहा.
6. आवश्यक असल्यास संबंधित कागदपत्रे जोडा.
7. अर्जातील सर्व माहिती तपासा.
8. लागू असलेले शुल्क ऑनलाइन भरा.
9. Submit बटनावर क्लिक करा.
10. अर्ज सबमिट झाल्यानंतर मिळालेला Registration Number सुरक्षित ठेवा.

महाराष्ट्र RTI Online Portal

RTI अर्जात कोणती माहिती भरावी?

• अर्जदाराचे नाव
• पत्ता
• मोबाईल नंबर
• ई-मेल आयडी
• संबंधित सरकारी विभाग
• मागितलेली माहिती
• लागू असल्यास BPL संबंधित माहिती
• आवश्यक कागदपत्रे

RTI अर्ज कसा लिहावा? उदाहरण

विषय: माझ्या अर्जावर झालेल्या कार्यवाहीबाबत माहिती मिळणेबाबत.

महोदय/महोदया,

मी दिनांक ______ रोजी आपल्या कार्यालयाकडे ______ या विषयासंदर्भात अर्ज केला होता. सदर अर्जावर आतापर्यंत झालेल्या कार्यवाहीबाबत खालील माहिती उपलब्ध अभिलेखांनुसार देण्यात यावी.

1. माझ्या अर्जाचा प्राप्ती क्रमांक व दिनांक.

2. सदर अर्जावर आजपर्यंत झालेल्या कार्यवाहीची माहिती.

3. अर्ज कोणत्या अधिकारी/कार्यालयाकडे पाठविण्यात आला याची माहिती.

4. अर्जासंदर्भातील उपलब्ध नोंदी/कागदपत्रांच्या प्रती.

वरील माहिती माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005 अंतर्गत उपलब्ध करून द्यावी.

RTI अर्जाचे शुल्क किती आहे?

RTI अर्जाचे शुल्क संबंधित नियमांनुसार लागू होते. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित अधिकृत RTI पोर्टलवर सध्याचे शुल्क तपासणे योग्य आहे.

महाराष्ट्र RTI Online Portal वर ऑनलाइन अर्ज आणि पेमेंटची सुविधा उपलब्ध आहे.

RTI अर्जाची स्थिती कशी तपासायची?

1. महाराष्ट्र RTI Online Portal उघडा.
2. View Status / सद्यस्थिती पाहा हा पर्याय निवडा.
3. Registration Number टाका.
4. नोंदणीकृत ई-मेल आयडी टाका.
5. Captcha भरा.
6. अर्जाची सद्यस्थिती तपासा.

RTI Application Status तपासा

RTI चे उत्तर मिळाले नाही तर काय करावे?

RTI अर्ज केल्यानंतर कायद्यानुसार अपेक्षित कालावधीत माहिती मिळाली नाही किंवा मिळालेली माहिती अपुरी वाटत असेल तर परिस्थितीनुसार प्रथम अपील (First Appeal) करता येते.

महाराष्ट्राच्या RTI Online Portal वर प्रथम अपील दाखल करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.

RTI अर्ज करताना कोणत्या चुका टाळाव्यात?

• चुकीच्या विभागाकडे अर्ज करू नका.
• एकाच अर्जात खूप वेगवेगळे विषय विचारू नका.
• माहितीचे प्रश्न स्पष्ट आणि मुद्देसूद ठेवा.
• Registration Number सुरक्षित ठेवा.
• ऑनलाइन अर्जासाठी अधिकृत सरकारी वेबसाइटच वापरा.
• केंद्र आणि राज्य सरकारच्या RTI Portal मधील फरक लक्षात ठेवा.

महत्त्वाचे: केंद्र सरकारच्या विभागांसाठी केंद्राचे RTI Online Portal वापरावे. महाराष्ट्र शासनाच्या विभागांसाठी महाराष्ट्राचे अधिकृत RTI Online Portal वापरावे.

केंद्र सरकारसाठी RTI Online Portal

केंद्र सरकारच्या मंत्रालये, विभाग आणि संबंधित केंद्रीय सार्वजनिक प्राधिकरणांसाठी भारत सरकारचे अधिकृत RTI Online Portal वापरता येते.

केंद्र सरकार RTI Online Portal

RTI FAQ – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. RTI चे पूर्ण नाव काय आहे?

RTI चे पूर्ण नाव Right to Information म्हणजेच माहितीचा अधिकार आहे.

2. RTI ऑनलाइन करता येते का?

होय. केंद्र सरकार आणि महाराष्ट्र शासनासाठी अधिकृत ऑनलाइन RTI पोर्टल उपलब्ध आहेत.

3. महाराष्ट्रासाठी कोणते RTI Portal वापरावे?

महाराष्ट्र शासनाच्या विभागांसाठी महाराष्ट्र शासनाचे अधिकृत RTI Online Portal वापरावे.

4. RTI मध्ये कोणती माहिती मागता येते?

सार्वजनिक प्राधिकरणाकडे उपलब्ध असलेली नोंद, कागदपत्रे, आदेश, अहवाल आणि इतर उपलब्ध अभिलेखांशी संबंधित माहिती मागता येते.

5. RTI Registration Number का महत्त्वाचा आहे?

Registration Number च्या मदतीने ऑनलाइन RTI अर्जाची स्थिती तपासता येते. त्यामुळे तो सुरक्षित जतन करावा.

6. RTI चे उत्तर मिळाले नाही तर काय करावे?

लागू परिस्थितीनुसार प्रथम अपील करता येते.

निष्कर्ष

RTI हा नागरिकांना सरकारी कामकाजातील उपलब्ध माहिती मिळवून देणारा महत्त्वाचा कायदेशीर मार्ग आहे. योग्य विभाग निवडून स्पष्ट आणि मुद्देसूद माहिती मागितल्यास RTI अर्ज करणे सोपे होते.

महाराष्ट्रातील सरकारी विभागासाठी महाराष्ट्राच्या अधिकृत RTI Portal चा वापर करा आणि केंद्र सरकारच्या विभागासाठी केंद्र सरकारच्या अधिकृत RTI Online Portal चा वापर करा.

📢 ही माहिती शेअर करा: RTI कसा करायचा याची माहिती तुमच्या मित्रांना आणि नातेवाईकांना WhatsApp व सोशल मीडियावर शेअर करा.

Disclaimer: RTI शुल्क, नियम आणि ऑनलाइन प्रक्रियेमध्ये वेळोवेळी बदल होऊ शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित अधिकृत सरकारी वेबसाइटवरील ताज्या सूचना तपासा.